jump to navigation

İkinci Abdülhamid’in Coğrafyaya Verdiği Önem September 17, 2009

Posted by Bahadir Sahin in Haber (News), Turkce.
Tags:
trackback


Dünyanın en uzun süreli hâkimiyetini, hiç şüphesiz Osmanlı Devleti kurmuştur. Dünya hâkimiyeti, Osmanlı Devleti’nde zirveye çıkmıştır. Aralıksız 622 yıllık zaman diliminde hüküm süren Osmanlı Devleti’nin dünya hâkimiyetindeki sırların tümü açığa çıkmış değildir. Çünkü bu sırlar, Osman Gazi’den başlayıp, Vahdettin Han’a kadar devam etmektedir.

622 yıllık zaman dilimi içersinde, 33 yıllık süreyi Sultan II. Abdülhamit Han Dönemi kapsamaktadır. Bu dönem, yıkılış dönemi olması nedeniyle, iç ve dış düşmanların çok olduğu ve sıkıntıların had safhada olduğu bir zaman dilimidir. Sultan II. Abdülhamit Han, 33 yıllık süre içersinde, devletin ömrünü uzatmak için çok ince bir siyaset izlemiştir.

Sultan II. Abdülhamit, I. Abdülmecid’in Dördüncü Kadınefendisi olan Çerkez asıllı Tîr-i Müjgan Kadınefendi’den, Çırağan Sarayında, 21 Eylül 1842 yılında dünyaya gelmiştir. 10 yaşında annesini kaybeden Abdülhamit, manevi annesi Başikbal Perestû Hanımefendi’nin terbiyesi altında büyümüştür. 31 Ağustos 1876 tarihinde padişah olmuştur. 27 Nisan 1909 tarihinde tahtan indirilmiştir.

Ruslar, 1853 yılında, Osmanlı Devletini “Hasta Adam” olarak nitelendirmiş ve bu hasta adamın ölmek üzere olduğunu vurgulamışlardır. Onlara göre, Osmanlı Devletin yıkılması an meselesidir. Ancak 1876 yılında tahta çıkan Sultan II. Abdülhamit Han, “Hasta Adam”ın ömrünün 33 yıl daha uzaması ve sağlığına yeniden kavuşması için çalışmıştır. Onun en büyük hayali, devletini dedelerinin yükselme dönemlerine götürmektir. Bunun için mesleği olan marangozluğu hayatı boyunca sürdürmüştür. O, sarayda kullanılan mobilya takımlarını yaparken bizzat çalışmıştır. Dönemin imparatorlarını sarayında ağırlarken, devletinin yıkılmadığını ve hâlâ dimdik ayakta durduğunu göstermiş ve diplomatik ve keskin zekâsını kullanmıştır.

Sultan II. Abdülhamit Han, marangozluk mesleğini devlet idaresinde de kullanmıştır. Çünkü marangozun görevi, ham odunlardan kusursuz mobilya takımları ortaya çıkarmaktır. O, devletini yönetirken de, devletin sağlıksız kısımlarını düzelterek, Osmanlı Devleti’nin yıkılmadığını bütün dünyaya göstermiştir. Tahtan indirildikten sonra, devletin çöküşü hızlanmış ve Onu tahtan indirenler yeniden tahta çıkmasını arzulamışlardır. Ancak zaman çarkının tersine dönmesi artık mümkün değildir.

Coğrafya özelliklerine en iyi şekilde anlatan ve açıklayan haritalardır. Harita olmadan yapılan anlatımlar, hep havada kalmıştır ve hayali olmuştur. Özellikle devletin geçmişi, bugünü ve geleceği açısından haritalar büyük önem arz eder. Çünkü haritalar, yeryüzünün ya da bir parçasının, bir düzleme aktarılmış halidir. Harita okumayı bilmek kadar, haritayı hazırlamak da önemlidir. Haritacılık, Osmanlı Devleti’nin yükselme ve genişleme dönemlerinde çok işleri durumdadır. Ancak gerileme döneminde ise, haritacılık Batılı ülkelere geçmiştir.

Paris Anlaşması’nı imzalayan altı devlet Berlin’de toplanmıştır. Kongre başkanı Alman Başvekili Prens Bismark idi. 12 Cemaziyelahir 129Ş/13 Haziran 1878’de toplanan kongrede her devleti başvekilleri ve hariciye vekilleri temsil ettiği halde konu kendisi ve kararlar en çok kendisini ilgilendirmesine rağmen Osmanlı Devletini Nafia Nazın Aleksandr Karatodori ile Alman mühtedisi Mehmet Ali Paşa ve Berlin Büyükelçisi Sadullah Bey temsil etmiştir. Hâlbuki Başvekil Saffet Paşa, Ayastafanos anlaşmasında murahhas ve hariciye nazırı olarak bulunduğu için onun katılması gerekirken bir Rum Hıristiyanın başmurahhas olarak tayini alay konusu olmuştur.

Berlin’e gelen Osmanlı murahhas heyetinin elinde harita bile yoktur ve haritaları İngilizlerden ödünç isterler, Osmanlı heyeti hudut müzakereleri yapacağı haritaları getirmemiştir. Haritalar bulunamayınca, telaş eden Sadullah Bey’e Albay Şahap Bey şöyle der: ”Efendim ne telaş ediyorsunuz? Bu haritaları ya Almanlar, ya İngilizler, Fransızlar veya Ruslar yapmışlardır. Hepsi de kongreye iştirak etmişlerdir. Bize en yakın gelen hangi devlet ise onlardan münasip surette rica eder alırız, zaten asılları onlarda; biz onlardan satın alıyoruz. Olmazsa yine satın alırız. [2] Berlin Anlaşması, 13 Temmuz’da imzalanmıştır. Sadrazam Rüştü Paşa 14 Temmuz’da azledilmiş, yerine Esat Saffet Paşa getirilmiştir. Yani bu kongre, bir sadrazamın değişmesine neden olmuştur. Çünkü Padişah, kongreden ve kongrenin işleyişinden ve kongreye katılan Osmanlı delegelerinin cahilliğinden, sadrazamı sorumlu tutmuştur.

Sultan II. Abdülhamit dönemine girildiği zaman ilk ve orta öğretimde genel olarak maarif alanında, reform hareketleri geriye dönüşü imkânsız kılacak kadar yol almış bulunuyordu. Bu gerçeğin farkında olan devrin maarifçileri hızlı veya yavaş, tam veya eksikte olsa ilk ve orta öğretimi modernleştirmek ve yaygınlaştırmak için reform çabalarına devam etmişlerdir. Bu padişah devrinde 33 yıllık gayretlerin sonunda, pek çok şey başardılar. Nitekim rüştiyeler 250’den 600’e, idadiler 5’ten 104’e, darulmualliminler 4’den 32’ye çıkarılmıştır. Yine 1876’da sayıları 200 olan iptidai okullarına, 4.000-5.000 civarında yenileri eklendiği gibi 10.000’e yakın sıbyan okulu yeni usule tahvil edilmiştir. Bütün bu gelişmeler, aksaklıklarıyla birlikte, daha sonra yapılacak maarif reformlarının temelini oluşturmuşlardır. Bunların yanında modern manada ilk merkezi ve taşra maarif teşkilatı bu devirde kurulmuş ve günümüze kadar esasını muhafaza etmiştir. Maarif nezareti bünyesinde İptidadi, rüştiye ve idadi müdürlükleri tesis edilmiştir. Bu teşkilat sayesinde taşraya ilk, orta öğretim müesseseleri ve öğretmen okulları, bu dönemde götürülmüştür.[3] Sultan Abdülhamit döneminde de (1876-1909) coğrafya alanında gerek ders kitapları ve gerekse ilmi manada eserlerin yayınlanmasına devam edilmiştir.

Comments»

No comments yet — be the first.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: