jump to navigation

Türkiye’nin İl il KÜRTÇE ATLASI May 5, 2009

Posted by Bahadir Sahin in Calismalar (Studies), Haber (News), Turkce.
Tags: , , ,
trackback


DOĞU VE GÜNEYDOĞU’NUN DİL HARİTASI
Evet, Zazacanın ve Arapçanın farkındadır herkes ama Ermenice, Süryanice ve Keldanicenin de haritada bir renge karşılık gelecek kadar kullanıldığı pek bilinmez. Prof. Ahmet Buran’ın hazırladığı ‘Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun Dil Atlası’ bölgede kullanılan dillerin coğrafi dağılımı konusunda zihinleri netleştirmekle beraber, ‘çok net’ bir cevap vermekten kaçınıyor. Çünkü hangi şehirde kaç kişinin hangi dili anadili, hangisini iletişim dili olarak kullandığına dair istatistikî bir çalışma henüz yok.

KÜRTÇE ANADİL
Bu durumda, dil atlasını nasıl okumamız gerektiği sorulabilir. Haritayı açalım önümüze ve Prof. Buran’ın yardımıyla okuyalım kırmızılar Türkçeyi, yeşiller Kürtçeyi simgeliyor. Renklerin yoğunluğu ‘anadil’e işaret ediyor. Şöyle ki, bir bölgede yeşiller çoğunluktaysa o bölgede anadili olarak Kürtçeyi konuşan insanların çoğunlukta olduğunu anlıyoruz. Yine aynı bölgede kırmızılar da varsa, Türkçenin ikinci dil yani iletişim dili olarak kullanıldığı sonucuna varıyoruz.Şehirlerin ya da ilçelerin üzerinde gördüğümüz renklere de pek aldırmıyoruz yani Şemdinli üzerinde sadece yeşil gördüğümüz zaman “Hımm demek burada sadece Kürtçe konuşuluyormuş” demiyoruz, zira renkler birebir örtüşmek yerine o civarda hangi dilin yaygın kullanıldığını gösteriyor yalnızca.

İKİNCİ DİL TÜRKÇE
Harita böyle okunuyor ama acaba bize ne söylüyor? Prof. Buran, “Üzerinde durmamız gereken iki husus var” diyor: “Harita hem anadil coğrafyasını hem de iletişim dili coğrafyasını gösteriyor. Türkçe, anadil olarak kullanılmadığı bölgelerde ikinci dil, yani iletişim dili olarak oldukça yaygın kullanılıyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu nüfusunun yüzde 85-90’ının Türkçeyi anladığı ve konuştuğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.” Atlasta iç içe geçmiş renkler, dışarıdan bakan bir göz için hayli enteresan olabilir bölgenin her yanına serpiştirilmiş gibi duran sarı, mavi, kırmızı, lacivert, yeşil ve siyah, kendi anadillerini yaşatan zengin bir topluluğa da işaret ediyor aslında. Ülke genelinde Türkçenin kesin hâkimiyeti söz konusu iken burada tek bir dilin hâkimiyetinden söz etmek imkânsız.

ANADİLİN NEDİR?
Daha somut bilgiler ışığında daha detaylı bir dil atlası çıkarmaya hazırlanan Prof. Ahmet Buran, bölge halkına en son 1960 nüfus sayımında sorulan ‘Anadilin nedir?” sorusunu yineleme vaktinin geldiğine inanıyor: “Bölgedeki demokratik açılımlar, akademik çalışmaları kolaylaştıracaktır. Güvenli bir ortamda, suçlanmayacağımızı bilerek çalışmak güzel olacak.”

Comments»

No comments yet — be the first.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: